Jadwiga Szmidt

Fizyczka, prekursorka badań nad technologią telewizyjną, tłumaczka prac naukowych.

Urodzona w Łodzi w 1889 r. Początkowo uczyła się w Warszawie. W 1905 roku rozpoczęła naukę w Żeńskim Instytucie Pedagogicznym w Petersburgu. Po skończeniu nauki podjęła pracę nauczycielki fizyki w Żeńskim Gimnazjum Tagantsewa. W tym samym czasie uczestniczyła w spotkaniach grupy fizyków, gdzie zaprzyjaźniła się z późniejszymi liderami badań w tej dziedzinie, m.in.  Abramem Joffe, Paul Ehrenfestem i Dmitrijem Rożdiestwienskim.

W 1911 roku odbyła półroczne szkolenie w Sorbonie, w trakcie którego miała okazję pracować w laboratorium Marie Curie Skłodowskiej. Poznała tam inne wybitne przedstawicielki świata nauki: Ellen Gleditsch (norweską radiochemiczkę), May Sybill Leslie (angielską chemiczkę) oraz Evę Ramstedt (szwedzką chemiczkę). Po powrocie do Petersburga rozpoczęła badania z zakresu optotechniki.

W latach 1913–1914 pracowała w laboratorium Ernesta Rutherforda na Uniwersytecie Manchesterskim, gdzie prowadziła badania nad radioaktywnością, czego efektem były dwa artykuły opublikowane w Philosophical Magazine. Podczas pracy w laboratorium uległa poważnemu wypadkowi z udziałem toksycznego gazu.

W trakcie I wojny światowej zaangażowała się w pomoc dla uchodźców oraz organizowała dla nich lekcje j. polskiego. Kontynuowała również naukę na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym, a następnie rozpoczęła pracę naukową w nowopowstałym Petersburskim Uniwersytecie Politechnicznym, gdzie zaangażowała się w organizację Instytutu Rentgenowskiego i Radiologicznego założonego przez A. Joffego. Prowadziła zajęcia dla studentów oraz nadzorowała ich eksperymenty w laboratoriach radiologicznych oraz wygłaszała wykłady z zakresu radioaktywności.

W 1923 roku poślubiła kolegę i zastępcę dyrektora Instytutu, Aleksandra Czernyszewa. Małżeństwo (w przeciwieństwie do tego, co spotkało wiele innych naukowczyń) nie oznaczało dla niej końca kariery naukowej – wraz z mężem prowadzili badania z zakresu elektrotechniki, stali się prekursorami technologii telewizyjnej i wspólnie uzyskali patent na oscyloskop. W tym samym roku, w związku z wyjazdem do Paryża na Zjazd Elektrotechników i koniecznością uzyskania wizy, Jadwiga zwróciła się z prośbą o rekomendację do Marii Curie Skłodowskiej, która wydała dla niej pozytywną opinię. W 1924 roku została dyrektorką laboratorium elektropróżniowego. 5 lat później wraz z mężem odbyli podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie wygłosili serię wykładów.

Jagwiga nie zajmowała się wyłącznie pracą badawczą, lecz była również wybitną tłumaczką prac naukowych. Poza j. polskim i rosyjskim, biegle władała angielskim, francuskim, niemieckim i włoskim. Jej tłumaczenia przyczyniły się do rozpowszechnienia wiedzy na temat prac sowieckich naukowców na Zachodzie. Kontakty z zachodnimi badaczami przysporzyły jej jednak problemów w czasach stalinowskich, kiedy to znalazła się na liście podejrzanych.

W 1938 roku mąż Jadwigi przeniósł się do Moskwy w związku z pracą w Akademii Nauk ZSRR, a ona sama została w Leningradzie. Do śmierci wymieniali ze sobą listy. Oboje zmarli w 1940 roku, a przyczyna ich śmierci nie jest znana.

Jadwigę Szmidt do akcji #GigantkiNauki zgłosiła Karolina.

Skip to content