Irena Bajerowa

Językoznawczyni, profesorka, doktorka honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Irena Bajerowa to językoznawczyni, wybitny autorytet w obszarze badań nad historią języka polskiego, autorka wielu prac poświęconych zagadnieniom historycznojęzykowym. Urodziła się 13 marca 1921 roku. Studia polonistyczne rozpoczęła przed wybuchem II wojny światowej. W czasie wojny była związana z konspiracją i Związkiem Walki Zbrojnej. Pracowała także w Polskim Czerwonym Krzyżu. Po wojnie ukończyła studia i obroniła pracę doktorską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1955 roku pracowała w Wyższej Szkole Pedagogicznej (późniejszym Uniwersytecie Śląskim) w Katowicach. Współtworzyła śląską polonistykę, w dużym stopniu ukształtowała środowisko katowickich językoznawców. Habilitowała się w 1963 roku na Uniwersytecie Wrocławskim, a w 1974 roku uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego. W 1981 objęła funkcję prorektora Uniwersytetu Śląskiego do spraw dydaktycznych. Podczas stanu wojennego była internowana. W 1989 roku uzyskała tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1988–1992 przewodniczyła Radzie Naukowej Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. W 1991 przeszła na emeryturę, a w 2010 roku zmarła. Pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

We wspomnieniach uczniów uznawana za świetną dydaktyczkę, wymagającą i dokładną, ale sprawiedliwą. Często była określana jako umysł ścisły. Praca naukowa była dla niej służbą i misją, nie zabiegała o zaszczyty i stanowiska. W swojej pracy kontynuowała dzieło swojego ojca, Zenona Klemensiewicza, skupiając się na historii języka polskiego. Po tragicznej śmierci ojca w 1969 roku doprowadziła do całościowego wydania jego największego i ważnego w dydaktyce akademickiej dzieła: „Historii języka polskiego”.

Zajmowała się również współczesnym językiem polskim. Była otwarta na nowości metodologiczne i nachylenie interdyscyplinarne, bazujące na dorobku innych nauk humanistycznych, czemu dała wyraz w wielu publikacjach. Przeniosła na grunt polski założenia strukturalistów francuskich i w oparciu o nie stworzyła podstawy metodologiczne badań nad przekształceniami polskiego systemu językowego, wykorzystywane w licznych pracach historycznojęzykowych. Wśród około 200 opublikowanych prac Ireny Bajerowej jako najważniejsze można wymienić monografie: „Kształtowanie się systemu polskiego języka literackiego w XVIII wieku” (1964); „O zaniku samogłosek pochylonych. Pokłosie dyskusji” (1978); „Wpływ techniki na ewolucję języka polskiego” (1980); „Polski język ogólny XIX wieku: stan i ewolucja. T. 1: Ortografia, fonologia z fonetyką, morfonologia” (1986); „Polski język ogólny XIX wieku: stan i ewolucja. T. 2: Fleksja” (1992); „Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939-1945)” (red. 1996); „Polski język ogólny XIX wieku: stan i ewolucja. T. 3: Składnia. Synteza” (2000); „Zarys historii języka polskiego 1939-2000” (2003).

Profesor Bajerowa otrzymała liczne odznaczenia, nagrody i wyróżnienia: wojskowe, m.in. Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Armii Krajowej, Medal Zwycięstwa i Wolności oraz cywilne, m.in. Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złotą Odznakę za Zasługi dla Uniwersytetu Śląskiego i Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej. Była członkinią wielu organizacji i towarzystw naukowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Komisji Językowej PAN, Polskiej Akademii Umiejętności.

Biogram przygotowany na podstawie informacji opracowanych przez. dr Wiolettę Wilcze znajdujących na stronie Instytutu Języka Polskiego im. Ireny Bajerowej na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.

Irenę Bajerową do akcji #GigantkiNauki zgłosiły Janina i Katarzyna.

Skip to content