Helena Radlińska

Pedagożka, działaczka, twórczyni pedagogiki społecznej w Polsce.

Urodziła się w 1897 roku w zasymilowanej żydowskiej rodzinie w Warszawie. Jej rodzice należeli do towarzyskiej elity, więc Helena od najmłodszych lat przebywała w otoczeniu osób wykształconych i działających w ruchu patriotycznym. Dzięki tym wzorcom prowadziła aktywną działalność niepodległościową i społeczno-oświatową. 

Była słuchaczką tajnych kursów nauczycielskich na Uniwersytecie Latającym. Praktyki odbywała w czytelniach Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, a po ukończeniu kursów pielęgniarskich pracowała w bezpłatnych ambulatoriach tegoż Towarzystwa. To ostatnie doświadczenie położyło podwaliny pod późniejszą koncepcję pedagogiki społecznej. W kolejnych latach pracowała jako nauczycielka. W tym czasie była bardzo zaangażowana politycznie i społecznie: pisała programy dla tajnych szkół podstawowych, organizowała szkolne strajki, była aktywną członkinią związków nauczycielskich. Od 1906 roku zamieszkała w Krakowie, gdzie była zaangażowana w powstanie Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza.

Po uzyskaniu niepodległości wróciła do Warszawy, gdzie zaangażowała się w pracę na Wolnej Wszechnicy Polskiej. To tam prowadziła Studium Pracy Społeczno-Oświatowej, które było prawdziwą kuźnią młodych pokoleń społeczników i społeczniczek. Tam kierowała badaniami empirycznymi, których efektem były pierwsze dzieła: “Wstęp do pedagogiki społecznej”, “Stosunek wychowawczy do środowiska społecznego”, czy “Społeczne przyczyny powodzeń i niepowodzeń szkolnych”.

Jej Studium pracowało nieprzerwanie aż do końca II wojny światowej, a sama Radlińska w czasie wojny współorganizowała ruch oporu. Po wojnie przeprowadziła się do Łodzi, gdzie na Uniwersytecie Łódzkim utworzyła dział Pracy Kulturalnej na Wydziale Pedagogicznym. 

Oprócz intensywnej pracy naukowej i społecznej Radlińska parała się również publicystyką. W jej tekstach można odnaleźć nie tylko podstawy nowoczesnej pedagogiki, ale także animacji kultury czy partycypacji obywatelskiej. Zmarła w 1954 roku w Łodzi, została pochowana na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie.

Życiorys Heleny Radlińskiej świadczy o jej ponadprzeciętnej aktywności i talencie naukowym. Dbała nie tylko o patriotyczne wychowanie młodzieży (istotne w czasach zaborów, jak i konsolidacji młodego państwa), ale co najbardziej istotne o egalitaryzm w zdobywaniu wiedzy i korzystaniu ze zdobyczy kultury i nauki. Helena Radlińska: „Chcemy tylko obalić przesąd, że rolnik musi być ciemny, robotnik – ma szukać rozrywki w szynku, a „inteligent” czy „pan” mieć prawo do wszystkich zdobyczy kultury”

Helenę Radlińską do akcji #GigantkiNauki zgłosiła Barbara.

Skip to content